Evren - Örneklem


  • Evren nedir?
    • Yapılan bir araştırmayla ilgili, bütün verilerin bulunduğu topluluktur. Örneklemin seçildiği ve elde edilen sonuçların genelleştirileceği gruptur.
    • Örnek: Bir üniversitedeki kayıtlı tüm öğrenciler, Bir şehirdeki liseye kayıtlı öğrenciler...
  •   
  •   
  • Örneklem nedir?
    • Üzerinde çalışılan belirli bir ana kütleyi temsil edebilecek kapasiteye sahip ve bu ana kütleden belirli kurallara göre alınımş, ana kütlenin herhangi bir alt grubudur.
    • Ana kütlenin tamamının incelenmesi maliyet, zaman, iş gücü, kontrol edememe, imkânsızlık vb. nedenlerden dolayı mümkün olamamaktadır. İyi bir örneklem zamandan ve iş gücünden tasarruf sağlayabilmektedir.
  •   
  •   
  • Örnekleme nedir?
    • Üzerinde çalışılan evrenden örneklem seçim işlemidir.
  •   
  • Gereğinden fazla örneklem almak KAYNAK İSRAFINA, gereğinden az almak araştırmanın eksik incelenmesine neden olur.
  •   
  •   
  • Örnekleme Yöntemleri;
  • Olasılıklı Örnekleme Yöntemleri; 
    • 1- Basit Rastgele Örnekleme
      • En basit yöntemdir.
      • Tüm elemanlar listelenerek numaralandırılır.
      • Rastgele sayılar tablosu kullanılarak istenen sayıda eleman seçilir. Tablo: Rastgele Sayılar Tablosu
      • Microsoft Excel ya da SPSS programları ile de rastgele sayı üretebilir ve seçim yapabilirsiniz.
    •   
    •   
    • 2- Tabakalı Rastgele Örnekleme
      • İncelenen karakter, elemanların herhangi bir özelliğine göre değişiklik gösteriyorsa (yaş, cinsiyet, eğitim düzeyi) basit rastgele örnekleme yöntemiyle örnekleme yapmak daha doğru sonuç verebilir.
      • Bu yöntemin etkin olabilmesi için tabakalardaki birimlerin kendi içinde homojen olması ve tabakalar arasında gerçek bir farklılık bulunması gerekir.
      • Elemanlar belirli gruplara ayrılarak, her gruptan nisbi miktarda seçim yapılır.
    •   
    •   
    • 3- Küme örnekleme
      • Örnekleme birimi tek kişi ya da aile değil bir grup, demet ya da kümedir.
      • Araştırma yapılacak bireyler geniş bir alana dağılmış durumda iseler, basit rastgele ve tabakalı rastgele örnekleme yöntemiyle yapılan seçim ile örnekleme çıkan bireylere ulaşmak pratik olmayabilir.
      • Böyle bir durumda küme örnekleme yöntemi uygulama kolaylığı sağlar.
      • Bu yöntemde örneklem hatası büyük olabilir.
    •   
    •     
    • 4- Sistematik örnekleme
      • Örneklem seçim işlemlerinin kolay olması nedeniyle özellikle evren büyük olduğunda kullanılan bir örnekleme yöntemidir.
      • Çok sayıda birim içeren kayıt sistemlerinin incelenmesinde kolaylık sağlar.
  •   
  •   
  • Olasılıksız Örnekleme Yöntemleri;
    • 1- Gelişigüzel örnekleme
      • Araştırma konusu için en uygun kişileri seçme işlemidir.
      • Kartopu örnekleme: Gelişigüzel örneklemin bir çeşididir.
      • Kartopu örneklemede öncelikle evrene  ait birimlerden birisi ile temas kurulur.
      • Temas kurulan birimin yardımıyla ikinci birime, ikinci birimin yardımıyla üçüncü birime gidilir.
      • Bu şekilde, sanki bir kartopunun büyümesi  gibi örneklem büyüklüğü genişler.
    •   
    •   
    • 2- Kota Örneklemesi
      • Evren yaş cinsiyet, öğrenim düzeyi gibi değişkenlere göre tabakalanır.
      • Bu tabakalar homojendir.
      • Her tabakayı temsil edecek örneklem sayısı belirlenir.
      • Kota belirlendikten sonra her kotadan istenilen kişiler ile belirlenir.
    •   
    •   
    • 3- Amaçlı Örnekleme
      • Bu örneklemenin temeli, araştırmanın amaçları doğrultusunda bir evrenin temsilci bir örneği yerine, amaçlı olarak bir ya da birkaç alt kesimini örnek olarak almaktır.
      • Başka bir deyişle amaçlı örnekleme, evrenin soruna en uygun bir kesimini gözlem konusu yapmak demektir.
    •   
    •   
    •   
    • Örneklem Hesaplama;
    • Tablo1: Örneklem hesaplama

      N

      bilinmiyorsa

      N

      biliniyorsa

        

      Tanımlar:
      • N = Evren
      • n = Örneklem
      • t = Belirli bir serbestlik derecesi ve saptanan yanılma düzeyinde t tablosunda bulunan teorik değer
      • p = İncelenen olayın görülme sıklığı (“tahmini” olasılık)
      • q = İncelenen olayın görülmeyiş sıklığı (1-p)
      • d = Olayın görülüş sıklığına göre yapılmak istenen± sapma, kabul edilebilir yanılma
×